Bilgi Bankası
Uzman Görüşü Serisi · 07

Yangın Elektrikten mi Çıktı? Ark İzleri, Lityum Bataryalar ve Elektrikli Araçlar

Yangınların yaklaşık %40’ı elektrik kaynaklı. Peki bir yangının kablodan mı çıktığı, yoksa dışarıdan gelip kabloyu mu yaktığı nasıl anlaşılır? ODTÜ mezunu elektrik-elektronik mühendisi ve İstanbul Bilirkişi Bölge Kurulu’na kayıtlı bilirkişi Naci Çetinkaya cevabı iletkenlerin üzerinde arıyor: ark boncukları. Röportajda ayrıca gevşek bağlantıların termal kamerayla nasıl yakalandığını, lityum bataryaların neden şarj sırasında tutuştuğunu ve Kalamış Marina’da üç tekneyi daha saran hibrit yat yangınını anlatıyor.

Kaynak: Naci Çetinkaya ile uzman röportajı (Yangın Kriminal TV)Yayın: Yangın KriminalYayın tarihi:

30 Saniyede Özet

  • Yangınların yaklaşık %40’ı elektrik kaynaklıdır. Çetinkaya’ya göre en önemli sorun izolasyon hatalarıdır; bunların arkasında da aşırı yük, yanlış hesaplanmış kablo kesiti ve sonradan eklenen yükler vardır.
  • Elektrik yangınının imzası ark boncuğudur. İletkenler birbirine temas edip ark oluşturduğunda uçlarında leblebi tanesine benzeyen erimiş boncuklar kalır. Dış kaynaklı yangında izolasyon erise bile iletkenler arasında boşluk kalır, boncuk oluşmaz.
  • Gevşek bağlantı sessiz bir yangın kaynağıdır. Isınıp soğudukça gevşeyen ek ve klemensler 6 ayda bir termal kamerayla taranmalıdır.
  • Lityum bataryalar en çok şarjda tutuşur. Aşırı ısınma termal kaçağa dönüşürse batarya yanıcı gazlar çıkararak yanar; söndürmek son derece zordur.
  • Elektrikli araca mesafe koyun. Çetinkaya park ederken en az 2 metre mesafe bırakılmasını ve özel söndürme sistemi olmayan kapalı garajlara elektrikli araç alınmamasını öneriyor.
  • Yılda en az bir kez ölçün. Alçak gerilim panolarında termal kamera ve sıkılık kontrolü, topraklama ölçümü ve çalışan bir kaçak akım rölesi temel önlemlerdir.
// KISA CEVAP

Bir Yangının Elektrik Kaynaklı Olduğu Nasıl Anlaşılır?

[ Cevap ]

Yangın yerindeki kabloların iletkenlerine bakılır. Yangın elektrikten çıktıysa izolasyonu eriyen iletkenler birbirine temas etmiş, ark oluşmuş ve temas noktasında erimiş metal boncuklar kalmıştır. Yangın dışarıdan gelip kabloları sonradan yaktıysa izolasyon yanmış olsa da iletkenler arasında boşluk vardır; temas ve boncuklaşma görülmez.

Naci Çetinkaya, bilirkişi olarak olay yerine gittiğinde ilk işinin boncuklaşmayı ve bulunduğu yeri tespit etmek olduğunu söylüyor. Boncuklar, iletkenler arasında akım geçerken bir temas olduğunu gösterir. Boncuğun nerede olduğu ise yangının başlangıç noktası hakkında ipucu verir.

Kablo izolasyonu yangında tamamen yanar; geriye yalnızca bakır ya da alüminyum iletken kalır. Bu yüzden bilirkişinin elindeki en değerli delil, iletkenlerin birbirine göre durumu ve üzerlerindeki erime izleridir. Gerektiğinde numuneler taramalı elektron mikroskobu (SEM) gibi laboratuvar yöntemleriyle incelenir.

Röportajın ikinci mesajı önlemedir: elektrik yangınlarının büyük kısmı aşırı yük ve gevşek bağlantılarla başlar ve ikisi de yangından aylar önce termal kamerayla görülebilir.

  • ~%40Çetinkaya’ya göre elektrik kaynaklı yangınların payı
  • 6 ayBağlantıların termal kamerayla taranması için önerilen aralık
  • 2 mElektrikli araçların yanına park ederken önerilen asgari mesafe
// ADLİ İNCELEME

Ark Boncukları: Elektrik Kaynaklı mı, Dış Kaynaklı mı?

Bilirkişinin sorduğu soru basittir: kablo mu yangını başlattı, yoksa yangın mı kabloyu yaktı? İki senaryo iletkenlerin üzerinde farklı izler bırakır.

ELEKTRİK KAYNAKLI

Yangını kablo başlattı

  • İzolasyon aşırı ısıyla erimiş, iletkenler birbirine temas etmiş
  • Temas noktasında ark oluşmuş; iletken ucunda yuvarlak, erimiş boncuklar var
  • Erime lokal: boncuğun hemen yanındaki iletken sağlam görünebilir
  • Boncuğun yeri, yangının başladığı bölgeye işaret edebilir
DIŞ KAYNAKLI

Yangın kabloyu sonradan yaktı

  • Alev dışarıdan (tekstil, mobilya, kibrit, bitki…) gelip izolasyonu yakmış
  • İletkenler arasında boşluk kalmış, fazlar birbirine temas etmemiş
  • Ark boncuğu yok; erime varsa geniş alana yayılmış, damla gibi akmış izler
  • Kablolar yangının nedeni değil, yangından etkilenen eşyalardan biri

Laboratuvarda neye bakılır?

Gözle yapılan incelemenin yetmediği ya da tarafların itiraz ettiği dosyalarda numuneler laboratuvara gider. Röportajda öne çıkan yöntemler:

Taramalı elektron mikroskobu (SEM)

Boncuğun yüzeyi ve iç yapısı çok yüksek büyütmede incelenir. Arkla eriyen metal ile alevle eriyen metal farklı yapı gösterir; bu, boncuğun ark kaynaklı mı yoksa yangının ısısıyla mı oluştuğunu ayırmaya yardım eder. Üniversite laboratuvarlarında yapılır ve ayrı bir bütçe gerektirir.

Ark mı, alev mi?Metal yapısıÜniversite laboratuvarı

Kütle spektrometrisi ve kromatografi

Yangın artıklarında tiner, solvent, benzin, gazyağı gibi hızlandırıcıların ya da parafin, mum gibi maddelerin izini arar. Kasıt ve sabotaj şüphesi olan dosyalarda elektrik iddiasını desteklemek ya da çürütmek için kullanılır.

Hızlandırıcı tespitiSabotaj şüphesiGC-MS

Olay yeri belgelemesi

Kabloların hangi devreye ait olduğu, sigortaların ve kaçak akım rölelerinin durumu ve boncukların konumu fotoğraflanıp krokiye işlenir. Laboratuvar sonucu ancak doğru belgelenmiş bir numuneyle anlam taşır.

Devre takibiSigorta durumuKroki

Yangın Kriminal notu: Tek boncuk yetmez

Ark boncuğu, o devrenin hasar gördüğü anda enerjili olduğunu gösterir. Ancak dışarıdan gelen bir yangın da enerjili bir kabloyu yakarak ark oluşturabilir. Bu yüzden uluslararası yangın inceleme pratiğinde (NFPA 921) tek bir boncuğa değil, ark haritalamasına bakılır: tüm devrelerdeki ark noktaları işaretlenir ve kaynağa en yakın, en erken oluşmuş ark aranır. Çetinkaya’nın vurguladığı "boncuğun bulunduğu yer" tam olarak budur.

Derinlemesine okuyun:Elektriksel Ark Sebep mi Sonuç mu?
// YANGIN ZİNCİRİ

Aşırı Yükten Tutuşmaya: Bir Elektrik Yangınının 5 Adımı

Çetinkaya’nın anlattığı mekanizma tek bir arızadan değil, zamanla birikmiş ihmallerden oluşur. Her halka bir sonrakini mümkün kılar:

01 · Yük ve Kablo Kesiti

Kablo, yükün karakteristiğine göre %70–80 doluluğa hesaplanır; yeni yükler bu dengeyi bozar

Sonradan eklenen yüklerYanlış kesitEk hatlar

02 · Isıl Gevşeme

Isınıp soğuyan ek ve klemensler zamanla gevşer

Isıl genleşmeGevşek klemensKontak direnci

03 · Aşırı Isınma

Gevşek nokta ve aşırı yüklü kablo sürekli ısınır

Sıcak noktaRenk değişimiYanık kokusu

04 · İzolasyon Erimesi

Yalıtkan erir ya da sıyrılır; iletkenler birbirine temas eder

Yaşlanan izolasyonKısa devre

05 · Ark ve Tutuşma

Ark ısısı çevredeki yanıcı eşyaları tutuşturur; geride boncuk kalır

Ark boncuğuYanıcı eşyaYangının başlangıcı

Sonuç: Önceden Görülebilen Bir Yangın

Zincirin ilk üç halkası, yangın çıkmadan aylar önce termal kamera ölçümüyle görülebilir. Son halka ise yangından sonra bilirkişinin iletkenler üzerinde bulduğu delildir: ark boncuğu.

/// Zincir röportajdaki anlatımlardan derlenmiştir. Termal kamera aralığı Çetinkaya’nın önerisidir; kesin bakım periyodu tesisin büyüklüğüne ve yüküne göre bir mühendis tarafından belirlenmelidir.
// VİDEO · UZMAN RÖPORTAJI

Elektrikli Araçlar Neden Yanar? Naci Çetinkaya ile Elektrik Kaynaklı Yangınlar

UZMAN RÖPORTAJI • NACİ ÇETİNKAYA
RÖPORTAJ • 19:04
00:00
19:04
85%
/// RÖPORTAJ BAŞLANGICI — UZMAN RÖPORTAJI • NACİ ÇETİNKAYA

Elektrik-elektronik mühendisi ve bilirkişi Naci Çetinkaya; elektrik yangınlarının nedenlerini, ark boncuklarıyla elektrik kaynaklı yangının nasıl tespit edildiğini, lityum batarya ve elektrikli araç yangınlarını, Kalamış Marina’daki hibrit yat yangınını ve işletmeler için periyodik kontrol önerilerini anlatıyor.

// LİTYUM BATARYALAR

Elektrikli Araçlar ve Lityum Bataryalar Neden Yanar?

Çetinkaya’ya göre lityum bataryalar ısıya son derece hassastır. Şarj sırasında oluşan ısıyı dışarı atamadıkları anda kendi kendilerini ısıtmaya başlar ve patlamaya kadar gidebilirler. Telefon, scooter, tekne ya da otomobil — mekanizma aynıdır; değişen yalnızca enerjinin büyüklüğüdür.

En riskli an: şarj

Elektrikli araç yangınları en çok şarj sırasında, bağlantı soketinde ya da aşırı ısınan bataryada başlar. Şarj, bataryanın en fazla ısı ürettiği ve çoğu zaman başında kimsenin olmadığı andır.

Termal kaçak

Bir hücrede başlayan aşırı ısınma komşu hücrelere zincirleme yayılır. Batarya hidrojen dahil yanıcı gazlar açığa çıkarır ve çok yüksek sıcaklıklarda yanar; yangın kendi kendini besler.

Söndürme güçlüğü

Çetinkaya’ya göre başlamış bir batarya yangınını söndürmek neredeyse imkânsızdır; çoğu zaman araç yanıp tükenene kadar sürer. Uygun ekipmanı olmayan kapalı bir garajda bu, binanın tamamı için risk demektir.

Araç sahipleri ve site yönetimleri için 5 önlem

  1. 1

    Mesafe bırakın

    Elektrikli bir aracın yanına park ederken en az 2 metre mesafe bırakın; olası bir yangının sıçramasını geciktirir.

  2. 2

    Kapalı garajı sorgulayın

    Özel söndürme ve algılama sistemi kurulmamış kapalı garajlara elektrikli araç alınmasını yönetim kararıyla değerlendirin. Çetinkaya’nın oturduğu sitenin yönetimi bu yönde karar almış.

  3. 3

    Şarjı gözetimsiz bırakmayın

    Şarj ünitesini uygun, ayrı bir hattan besleyin; uzun süreli şarjda soketin ve kablonun aşırı ısınıp ısınmadığını kontrol edin.

  4. 4

    Kılavuzu okuyun

    Şarj sisteminin aşırı şarjda devreyi kesip kesmediğini, yoksa yalnızca uyarı mı verdiğini öğrenin. Kalamış vakası tam olarak bu bilgisizlikten doğdu.

  5. 5

    Hasarlı bataryayı şarja takmayın

    Darbe almış, şişmiş ya da anormal ısınan bir bataryayı şarja takmadan önce yetkili servise gösterin.

LPG’li araçlar giremiyorsa elektrikliler?

Bugünkü durum

Çetinkaya’ya göre elektrikli araçların kapalı otoparklara girişine ilişkin özel bir mevzuat yok. Buna karşın AVM’lerin kapalı otoparklarına şarj istasyonları bile kuruluyor.

Bilirkişi görüşü

LPG’li araçlar kapalı garaja giremiyorsa, söndürme sorunu çözülene kadar elektrikli araçlar da ancak özel söndürme sistemi kurulmuş garajlara alınmalı.

/// Bu değerlendirme bilirkişinin kişisel görüşüdür; otopark ve şarj istasyonları için yürürlükteki yangın yönetmeliği ve yerel itfaiyenin görüşü esas alınmalıdır.

// VAKA DOSYASI

Kalamış Marina: Bir Aylık Hibrit Teknede Termal Kaçak

Çetinkaya’nın yakın zamanda rapor yazdığı bu dosya, akü ve batarya riskinin yalnızca otomobillerle sınırlı olmadığını gösteriyor.

Dosya · Kalamış Marina, İstanbul

Hem elektrikli hem dizel çalışan bir tekne

  1. 01 · Akü bankası şarjda

    Hibrit tekne, elektrikli çalışma için büyük bir akü bankası taşıyor. Ekip "sahurda kalkarız" diyerek aküleri şarja takıp yatıyor.

  2. 02 · Aşırı şarj

    Şarj sistemi aşırı şarjda devreyi kesmiyor; yalnızca sesli ve ışıklı uyarı veriyor. Uyuyan ekip uyarıyı fark etmiyor.

  3. 03 · Termal kaçak

    Aşırı ısınan aküler termal kaçağa giriyor, patlayarak yanmaya başlıyor.

  4. 04 · Sirayet

    Yangın marinada yanındaki üç tekneye daha sıçrıyor. Bir aylık tekne yanarak kül oluyor.

  • ~300.000 €Toplam hasar
  • 4 tekneYangından etkilenen tekne
  • 1 ayTeknenin yaşı

Dosyadan çıkan dersler

  • Şarj sisteminin aşırı şarjda devreyi otomatik kesip kesmediğini satın alırken öğrenin.
  • Kullanım kılavuzunu ilk seferden önce okuyun; uyarı sistemi ancak bilinirse işe yarar.
  • Akü bankasını gözetimsiz, uzun süreli şarjda bırakmayın; şarjı kesen ek bir koruma düşünün.
  • Batarya bölmesinin havalandırmasını ve ısı-duman algılamasını yetkili bir servise kontrol ettirin.
// PERİYODİK KONTROL

İşletmeler Ne Yapmalı? Termal Kamera, Topraklama ve Kaçak Akım Rölesi

Ev, iş yeri, restoran ya da otel — Çetinkaya’nın tavsiyesi aynı: kontrol kalemiyle kendi başınıza değil, ölçerek ve yetkin bir mühendisle kontrol edin. Mevzuat yalnızca trafoların yıllık bakımını zorunlu tutuyor; oysa riskin büyük kısmı trafodan sonraki alçak gerilim tesisatında.

Yasal zorunlulukYılda 1

Trafo bakımı

Mevzuat gereği zorunlu olan rutin bakım. Trafo bakımlı olsa bile ondan sonraki tesisat ayrıca kontrol edilmelidir.

Bilirkişi tavsiyesiYılda 1–2

Termal kamera ve sıkılık kontrolü

Alçak gerilim panoları, bağlantı noktaları ve ekler termal kamerayla taranır; sıcak noktalar sıkılır. Aşırı akım geçen her bağlantı zamanla gevşer.

Bilirkişi tavsiyesiYılda en az 1

Topraklama ölçümü

Çevrede yeni binalar yapıldıkça toprağın yapısı ve topraklama direnci değişebilir. Çetinkaya’ya göre bu ölçüm kesinlikle yapılmalıdır.

Bilirkişi tavsiyesiSürekli + test

Kaçak akım rölesi

İzolasyon hatası olduğunda devreyi açan röle. Topraklamadan emin olunarak tesisatta mutlaka kullanılmalı ve test butonuyla düzenli denenmelidir.

Yangın önce haber verir: 5 uyarı işareti

Sunucunun hatırlattığı gibi aynı mekânda yaşayan insan, bir şeylerin ters gittiğini çoğu zaman hisseder. Şu belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden bir elektrik mühendisine baktırın:

  1. 1

    Isınan kablo, priz ya da pano

    Dokunulduğunda ılık ya da sıcak olan priz, fiş ya da pano kapağı aşırı yükün ya da gevşek bağlantının işaretidir.

  2. 2

    Cızırtı ve vızıltı

    Panodan ya da prizden gelen cızırtı, ark ya da gevşek kontak anlamına gelebilir.

  3. 3

    Yanık plastik kokusu

    Isınan izolasyon kendine özgü bir koku yayar; kaynağı bulunmadan geçiştirilmemelidir.

  4. 4

    Renk değişimi ve is

    Priz çevresinde kararma, erimiş fiş ya da kablo kılıfında renk değişimi geçmiş bir aşırı ısınmanın kanıtıdır.

  5. 5

    Sık atan sigorta

    Sigortanın sık atması, devreye taşıyabileceğinden fazla yük bindiğini gösterir; sigortayı büyütmek çözüm değildir.

“Zamanla aşırı akım geçerek bağlantı noktaları gevşeyecektir; gevşemelerin her noktası ileride bir yangın kaynağı olabilir.”

// SÖZLÜK

Elektrik Yangını İnceleme Sözlüğü

Bu rehberde geçen temel kavramların kısa tanımları:

Ark boncuğu (boncuklaşma)
Enerjili iki iletkenin temas edip ark oluşturduğu noktada metalin eriyip yuvarlak bir damla halinde katılaşmasıyla oluşan iz. Elektrik kaynaklı yangının en önemli fiziksel delilidir.
Ark haritalaması
Yangın yerindeki tüm devrelerde ark noktalarının işaretlenip krokiye dökülmesi; yangının başlangıç bölgesini daraltmak için kullanılır.
İzolasyon hatası
İletkeni saran yalıtkanın ısı, yaşlanma ya da mekanik hasarla işlevini yitirmesi. Kısa devrenin ve kaçak akımın başlıca nedenidir.
Kablo kesiti
İletkenin mm² cinsinden kesit alanı; taşıyabileceği akımı belirler. Çetinkaya’ya göre kablo, yükün %70–80 doluluğunda çalışacak şekilde seçilir.
Isıl gevşeme
Isınıp soğuyan bağlantı noktalarının genleşip büzülerek zamanla gevşemesi; kontak direncini ve ısınmayı artırır.
Termal kamera
Yüzey sıcaklıklarını görüntüleyen kamera. Panolardaki gevşek ve aşırı ısınan bağlantıları yangın çıkmadan önce gösterir.
Termal kaçak (thermal runaway)
Lityum hücrede aşırı ısınmanın kendi kendini besleyerek komşu hücrelere yayılması; yanıcı gaz çıkışına, patlamaya ve söndürülmesi zor yangına yol açar.
Akü bankası
Teknelerde ve enerji depolama sistemlerinde birbirine bağlanmış akü grubu. Büyük enerji depoladığı için şarj kontrolü kritik önemdedir.
Kaçak akım rölesi
Faz ile nötr arasındaki akım farkını algılayıp devreyi kesen koruma cihazı. 30 mA’lik tipi hayat koruması, 300 mA’lik tipi yangın koruması için kullanılır.
Topraklama
Tesisattaki istenmeyen gerilimin güvenli biçimde toprağa aktarılması. Ölçülmemiş bir topraklama, kaçak akım korumasının doğru çalışmasını da tehlikeye atar.
SEM (taramalı elektron mikroskobu)
Yüzeyleri çok yüksek büyütmede görüntüleyen mikroskop. Yangın incelemesinde boncuğun arkla mı yoksa yangının ısısıyla mı oluştuğunu ayırmaya yardım eder.
GC-MS
Gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi. Yangın artıklarında benzin, tiner, gazyağı gibi hızlandırıcıların izini bulur.

“Eğer elektrik kaynaklıysa boncuklaşmalar olacaktır. Dışarıda oluşan bir yangın kablo izolesini eritse bile iletkenler arasında bir boşluk olacak, temas etmemiş olacaklardır.”

Naci Çetinkaya · Elektrik-Elektronik Mühendisi ve Bilirkişi

Sıkça Sorulan Sorular

Bir yangının elektrik kaynaklı olduğu nasıl anlaşılır?+
Bilirkişi, yangın yerindeki kabloların iletkenlerinde ark boncuğu (boncuklaşma) arar. Elektrik kaynaklı yangında izolasyon eriyen iletkenler birbirine temas eder, ark oluşur ve temas noktasında yuvarlak erimiş boncuklar kalır. Dış kaynaklı yangında ise izolasyon yansa bile iletkenler arasında boşluk vardır ve boncuk görülmez.
Ark boncuğu nedir?+
Akım taşıyan iki iletken birbirine değdiğinde oluşan ark, metali eritir; eriyen metal iletken ucunda yuvarlak bir damla gibi katılaşır. Röportajın sunucusunun benzetmesiyle "leblebi tanesi" gibi görünen bu iz, devrenin hasar anında enerjili olduğunu gösterir.
Dış kaynaklı bir yangında kablolarda ne görülür?+
İzolasyon tamamen yanmış olabilir, ama iletkenler arasında temas yoktur ve ark boncuğu oluşmaz. Naci Çetinkaya’ya göre bu, yangının elektrikten değil dışarıdan çıktığını, kabloların ise yangından etkilenen eşyalardan biri olduğunu gösterir.
Tek bir ark boncuğu yangının elektrikten çıktığını kanıtlar mı?+
Tek başına hayır. Dışarıdan gelen bir yangın da enerjili bir kabloyu yakarak ark oluşturabilir. Bu yüzden inceleme pratiğinde ark haritalaması yapılır: tüm ark noktaları işaretlenir ve kaynağa en yakın, en erken oluşan ark aranır. Gerekirse boncuk SEM ile incelenerek ark mı yoksa yangın ısısıyla mı eridiği ayrılır.
Elektrik yangınlarının en yaygın nedeni nedir?+
Naci Çetinkaya’ya göre en önemli sorun izolasyon hatalarıdır. Bunların arkasında aşırı yük çekilmesi, kablo kesitinin yüke göre doğru hesaplanmaması, zamanla eklenen yeni yükler ve ek yerlerinde ısınıp soğumayla oluşan gevşemeler vardır.
Elektrik tesisatı termal kamerayla ne sıklıkla kontrol edilmeli?+
Çetinkaya, bağlantı noktalarının 6 ayda bir, yani yılda bir ya da iki kez termal kamerayla taranmasını ve sıkılık kontrolü yapılmasını öneriyor. Mevzuat yalnızca trafoların yıllık bakımını zorunlu tutsa da alçak gerilim panoları da düzenli ölçülmelidir.
Elektrikli araçlar neden yanar?+
Lityum iyon bataryalar ısıya çok hassastır. Şarj sırasında oluşan ısıyı atamayan batarya termal kaçağa girebilir; hücreler zincirleme ısınır, yanıcı gazlar açığa çıkar ve yangın kendi kendini besler. Çetinkaya’ya göre elektrikli araç yangınları en çok şarj sırasında, bağlantı soketinde ve aşırı ısınan bataryada başlar.
Elektrikli araçlar kapalı otoparka girmeli mi?+
Naci Çetinkaya’nın görüşü, söndürme sorunu çözülene kadar elektrikli araçların yalnızca özel söndürme sistemi kurulmuş kapalı garajlara alınması yönünde. LPG’li araçlara uygulanan kısıtlamayı örnek gösteriyor ve park ederken elektrikli aracın en az 2 metre uzağında durulmasını öneriyor. Kesin kurallar için yürürlükteki yangın yönetmeliği esas alınmalıdır.
Lityum batarya yangını neden zor söndürülür?+
Termal kaçak sırasında batarya kendi ısısını ve hidrojen dahil yanıcı gazlarını üretir; yani yangını besleyen kaynak bataryanın içindedir. Çetinkaya’ya göre başlamış bir araç bataryası yangını çoğu zaman araç yanıp tükenene kadar sürer. Bu nedenle önleme, yani şarjın kontrolü, söndürmeden çok daha önemlidir.
Kalamış Marina’daki yat yangını nasıl çıktı?+
Hem elektrikli hem dizel çalışan bir aylık hibrit teknenin akü bankası gece şarjda bırakıldı. Şarj sistemi aşırı şarjda devreyi kesmiyor, yalnızca sesli ve ışıklı uyarı veriyordu. Aşırı ısınan aküler termal kaçağa girip patladı; yangın yanındaki üç tekneye sıçradı ve yaklaşık 300.000 euroluk hasar oluştu.
Kaçak akım rölesi ve topraklama neden önemli?+
Kaçak akım rölesi izolasyon hatası olduğunda devreyi açarak hem çarpılmaya hem yangına karşı korur; ancak doğru çalışması sağlıklı bir topraklamaya bağlıdır. Çetinkaya, çevredeki yapılaşmayla toprak yapısı değişebildiği için topraklamanın yılda en az bir kez ölçülmesini öneriyor.

Bugün Kontrol Edin: 8 Madde

Çetinkaya’nın önerilerinden derlenen liste; çoğu bir mühendis keşfiyle kısa sürede netleşir.

Son termal kamera taramanız ne zaman yapıldı? Panolardaki bağlantıların sıkılığı kontrol edildi mi?
Tesisata sonradan eklenen cihazlar için kablo kesitleri yeniden hesaplandı mı?
Isınan priz, fiş, buat ya da pano kapağı var mı?
Topraklama ölçümü son bir yıl içinde yapıldı mı?
Tesisatta kaçak akım rölesi var mı ve test butonu düzenli deneniyor mu?
Trafo bakımınız güncel mi?
Elektrikli araç, scooter ya da tekne aküleriniz gözetimsiz, uzun süreli şarjda kalıyor mu?
Şarj sisteminiz aşırı şarjda devreyi kesiyor mu, yoksa yalnızca uyarı mı veriyor?

Naci Çetinkaya

Elektrik-elektronik mühendisi. 1989’da ODTÜ’den mezun oldu ve hemen ardından endüstride çalışmaya başladı. 8 yıldır İstanbul Bilirkişi Bölge Kurulu’na kayıtlı aktif bilirkişi olarak çalışıyor.

Elektrik-Elektronik Mühendisi · Bilirkişi

/// Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzman röportajına dayanır; belirli bir tesis ya da dosya için elektrik projesi, bilirkişi raporu, laboratuvar analizi ya da hukuki danışmanlığın yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi arayın.