Bilgi Bankası
Uzman Görüşü Serisi · 01

Yangından Sonra Ne Olur?

İtfaiye söndürüp gittiğinde asıl mesele yeni başlar: kim sorumlu, kim ödeyecek, kim hapis yatar? Yangın kriminali duayenlerinden Devrim Akbal, bir yangının küllerinden mahkeme salonuna uzanan süreci baştan sonu anlatıyor.

Kaynak: Devrim Akbal ile uzman röportajıKurum: Tepeli Yangın Danışmanlık Tic. A.Ş.

30 Saniyede Özet

  • Kasıtlı çıkan yangın (kundaklama) suçtur. Kasıt kanıtlanırsa hapis cezası gündeme gelir.
  • Kasıt yoksa (kısa devre, dikkatsizlik, aşırı yük) bu suç değildir — ama kusursuz sorumluluk nedeniyle zararı yine de sen karşılarsın.
  • Süreç ikiye ayrılır: sigortalıysan Sigorta Eksperi incelemesi (Ticaret Bakanlığı); her durumda Polis → Savcılık → Mahkeme hattı işler.
  • Savcılık "sabotaj yok" derse dosya hukuk mahkemesine, yani tazminat davasına döner.
  • ÖNEMLİ BELGE (TEK): Hem hapis riskini hem tazminatı belirleyen tek belge — bağımsız bilirkişi mütalaası (HMK m.293 / CMK m.67).
TAM SÜREÇ HARİTASI

Öncesinden Mahkemeye

Aşağıdaki akış, bir yangının hazırlık aşamasından başlayıp söndükten sonra sigorta ve adli süreçlere nasıl ayrıldığını tek bir hat üzerinde gösterir. İkisi de aynı soruda birleşir: kusur kimde, ne kadar?

Yangın Öncesi
Hazırlık ve önleme
Söndürme sistemi & sprinklerYangın tüpü / yangın dolabıKişisel koruyucu ekipmanPersonel itfaiye eğitimi
Yangın Sırasında
Anlık müdahale
Hemen 110 / 112’yi araTüp, sprinkler, jeneratörle müdahaleBoy sınırını (~3m) aştıysa dokunmaSöndüremezsen: kapat, indir, kaç
Yangın Sonrası
Bu yazının konusu ↓
Olay Yeri Artık Bir İnceleme Alanı
süreç burada ikiye ayrılır
Sigortalıysan
Sigorta Eksperi İncelemesi
Ticaret Bakanlığı'na bağlı
Kusur Oranı & Ödeme Teklifi
Her Durumda
Polis: Tutanak + İfade
olay yeri neden araştırılır
Savcılık Soruşturması
İtfaiye: Yangın Olay Raporu
ruhsat denetim belgesinden farklıdır
Kasıt / Sabotaj Var mı?
Evet
Suç: Kundaklama
Ceza Davası
kasıt kanıtlanırsa hapis riski
Hayır
Suç Değil
Kusursuz Sorumluluk
Hukuk Mahkemesi
tazminat / rücu davaları
Her iki patikayı da etkileyen ortak faktör

Bilirkişi Mütalaası

Bağımsız bir uzmanın hazırladığı teknik rapor; kusur oranını hem sigorta müzakeresinde hem mahkemede doğrudan değiştirir.

HMK Madde 293 · CMK Madde 67
↑ Sigorta Eksperi İncelemesi↑ Hukuk Mahkemesi / Savcılık
Yangın hazırlık aşamasından söndükten sonraki sigorta ve adli süreçlere kadar tüm hat; her iki koldaki kusur oranını etkileyen tek ortak unsur bağımsız bilirkişi mütalaasıdır.

Suç mu, Sorumluluk mu?

Türk hukukunda bu ikisi birbirine karıştırılır ama sonuçları tamamen farklıdır. Devrim Akbal’ın deyimiyle: “Yangın çıkartmak suç değil; ama kasıtlı çıkartırsan suç.”

Kasıt Varsa

Suç & Hapis Riski

Yangın bilerek, kasten çıkarılmışsa (kundaklama) bu bir ceza hukuku meselesidir. Savcılık sabotaj tespit ederse dosya ceza mahkemesine gider; kasıt kanıtlanırsa hapis cezası söz konusu olur.

Kasıt Yoksa

Kusursuz Sorumluluk

Yangın kontaktan, dikkatsizlikten veya aşırı yüklenmeden çıktıysa bu bir suç değildir. Hapis yatmazsın — ama "kusursuz sorumluluk" ilkesi gereği doğan zararı tazmin etmekle yükümlü olabilirsin.

“Yangını kasıtlı çıkartırsan suç. Ama kontaktan, dikkatsizlikten çıktıysa bu suç değil, bu bir sorumluluk. Kusursuzsan hapis yatmazsın — ama bu sefer sorumlususun, zararı ödersin.”

Devrim Akbal · Yangın Kriminali Uzmanı, Tepeli Yangın Danışmanlık Tic. A.Ş.

Sık Sorulan Sorular

Yangın çıkarmak her zaman suç mudur?+
Hayır. Yangının çıkmış olması değil, kasıtla çıkarılmış olması (kundaklama) suçtur. Kısa devre, dikkatsizlik veya aşırı yüklenme gibi kasıt içermeyen nedenlerle çıkan yangınlar ceza hukuku anlamında suç sayılmaz; bunun yerine hukuki sorumluluk devreye girer.
Kusursuz sorumluluk ne demek?+
Kastınız veya ağır kusurunuz olmasa bile, meydana gelen zarardan hukuken sorumlu tutulabilmenizdir. Hapis cezası gerektirmez, ancak zararın (örneğin komşu dairenin sudan veya dumandan zarar görmesi) tazmin edilmesini gerektirebilir.
Sigorta eksperi ile bağımsız bilirkişi mütalaası arasındaki fark nedir?+
Sigorta eksperi, Ticaret Bakanlığı’na bağlı olarak sigorta şirketi adına hasarı değerlendirir. Bağımsız bilirkişi mütalaası ise sizin veya karşı tarafın hukuki menfaatini teknik verilerle savunan, resmî bilirkişi listesine kayıtlı bir uzman tarafından hazırlanır; sigorta eksperine de danışmanlık verebilir.
Yangından sonra ilk saatlerde ne yapılmalı?+
Söndürülemeyen bir yangınla karşılaşırsanız önce can güvenliğinizi sağlayın; mümkünse pencereleri, kapıları kapatın ve elektrik sigortalarını indirin. Ardından olay yerine dokunmadan itfaiye ve polis tutanağını bekleyin; delillerin bozulmaması sonraki mütalaanın gücünü doğrudan etkiler.
Sigorta şirketi kusur oranımı yüksek gösterirse ne yapabilirim?+
Sigortanın tek taraflı kusur değerlendirmesine karşı bağımsız bir bilirkişi mütalaası aldırarak kusurun gerçek dağılımını (örneğin elektrik idaresi, bina yönetimi, üçüncü kişiler) teknik verilerle belgeleyebilir ve ödeme oranınızı yükseltebilirsiniz.
Yangını söndüremezsem ne yapmalıyım?+
Öncelikle bulunduğunuz alanın tüm kapı, cam ve pencerelerini kapatın ve elektrik sigortalarını indirin. Bulunduğunuz yer kapalı, tek katlı bir fabrika gibi bir alansa derhal dışarı çıkıp uzaklaşın. Çok katlı bir binadaysanız konumunuzu itfaiyeye bildirin; kapıların altından hava girmemesi için ıslak bir bez veya havluyla kapatın; balkon, oda veya mutfak — itfaiyenin sizi en kolay tahliye edebileceği yerde bekleyin, itfaiye olay yerine geldikten sonra genellikle birkaç dakika içinde sizi oradan alır. Can güvenliğinizi tehdit eden zorunlu bir durum olmadıkça bulunduğunuz yeri değiştirmeyin.
İtfaiyenin düzenlediği yangın olay raporu nedir, ruhsat denetim belgesiyle karışır mı?+
Her yangında polis tutanağı ve savcılık soruşturmasının yanı sıra itfaiye de olay yerine dair kısa bir yangın olay raporu düzenler. Bu belge, işletmelerin yangın öncesi denetimlerinde itfaiyeden alınan yangın onay ruhsatı / uygunluk belgesiyle karıştırılmamalıdır; ikisi tamamen farklı süreçlerdir. Karışıklığı önlemek için yangın sonrasında düzenlenen bu kısa belgeye sektörde "olay raporu" denir.

Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri sizin için geçerliyse, bağımsız bir kusur ve sorumluluk analizi almadan sigorta veya mahkeme süreciyle tek başınıza ilerlemeyin.

Maddi kaybınız yangından doğrudan veya komşu / üst-alt kat üzerinden dolaylı olarak oluştu.
Sigorta şirketi kusur oranınızı yüksek göstererek ödemeyi düşürmek istiyor.
Savcılık ifade istiyor ve olayın kasıt içermediğini teknik olarak kanıtlamanız gerekiyor.
Komşularınız veya üçüncü taraflar sizi hukuk mahkemesinde tazminatla sorumlu tutmaya çalışıyor.

Devrim Akbal

Yangın kriminali alanında uzun yıllara dayanan saha ve laboratuvar tecrübesi. Resmî bilirkişi listesine kayıtlı olup, hem adli makamlara hem sigorta eksperlerine kusur ve sorumluluk konusunda teknik danışmanlık vermektedir.

Tepeli Yangın Danışmanlık Tic. A.Ş. · Resmî Bilirkişilik Kurumu

Bu içerik, Devrim Akbal ile yapılan sözlü uzman röportajından derlenmiştir ve genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaylar için bağımsız bilirkişi görüşü alınması tavsiye edilir.