۴ نوع گزارش حریق متفاوت که پس از آتشسوزی با آنها مواجه میشوید
در جریان فرآیندهای اداری، بیمهای و قضایی پس از وقوع حریق در یک ملک مسکونی، کارخانه، انبار، واحد تجاری یا خودرو، اسنادی با عنوان «گزارش حریق» صادر میشود که ماهیت فنی و ارزش حقوقی کاملاً متفاوتی دارند. شناخت دقیق کارکرد و محدودیتهای هر یک از این چهار گزارش برای جلوگیری از تضییع حقوق ضروری است:
سندی اداری است که توسط واحد آتشنشانی پس از مهار آتش تنظیم میشود و زمان اعلام، زمان رسیدن، خودروهای اعزامی، وضعیت کلی شعلهها و ارزیابی اولیه چشمی درباره علت احتمالی را ثبت میکند. از آنجا که آتشنشانی آزمایشهای آزمایشگاهی یا بررسی میکروسکوپی انجام نمیدهد، طبق رویه دیوان عالی کشور (Yargıtay) این گزارش بهتنهایی برای اثبات قطعی علت ریشهای حریق یا تعیین درصد تقصیر در دادگاه کافی نیست.
توسط کارشناسان ارزیاب منصوبشده از سوی شرکت بیمه تهیه میشود تا انطباق حادثه با شرایط عمومی و خصوصی بیمهنامه، ارزش مالی خسارت و وجود یا عدم وجود موارد استثنای پوشش بیمهای بررسی شود. در صورت رد پرداخت خسارت با ادعای «تقصیر سنگین»، «نقص تأسیسات» یا «ظن آتشافروزی عمدی»، بیمهگذار میتواند با ارائه یک گزارش مستقل جرمشناسی حریق به این نظر اعتراض کند.
گزارش رسمی است که توسط کارشناس یا هیئت کارشناسان منصوبشده از سوی دادستان در مرحله تحقیقات یا قاضی در دادگاههای حقوقی، تجاری و کیفری تهیه میشود. طرفین دعوا طبق قانون آیین دادرسی مدنی (ماده ۲۸۱ HMK) حق دارند ظرف دو هفته از تاریخ ابلاغ به گزارشهای ناقص، متناقض یا فاقد مبنای علمی اعتراض کرده و درخواست گزارش تکمیلی یا ارجاع به هیئت جدید نمایند.
گزارش علمی و تخصصی مستقلی است که بنا به درخواست مستقیم طرفین دعوا یا وکلای آنها و بر اساس استانداردهای بینالمللی NFPA 921، بررسی صحنه حادثه، تحلیل میکروسکوپی آرک الکتریکی و آزمایشهای شیمیایی GC-MS تهیه میشود و طبق ماده ۲۹۳ HMK و ماده ۶۷/۶ CMK بهعنوان سند معتبر تخصصی به دادگاه یا کمیسیون داوری بیمه ارائه میگردد.
چرا گزارش آتشنشانی بهتنهایی در دادگاه کافی نیست؟
در بسیاری از گزارشهای اولیه آتشنشانی، عباراتی کلی مانند «احتمالاً ناشی از اتصالی برق» درج میشود. اما در مهندسی قضایی حریق، وجود کابل ذوبشده در آوار بهخودیخود دلیل شروع آتش از برق نیست؛ زیرا حرارت بالای آتش نیز میتواند روکش کابلها را ذوب کرده و «آرک ثانویه (نتیجه حریق)» ایجاد کند. تفکیک آرک اولیه (علت حریق) از آرک ثانویه نیازمند بررسی متالوگرافیک و میکروسکوپی (SEM) است.
چگونه به گزارش حریق و گزارش کارشناس رسمی اعتراض کنیم؟
برای موفقیت در اعتراض به گزارش آتشنشانی، گزارش ارزیاب بیمه یا گزارش کارشناس رسمی دادگاه، صرفِ بیان مخالفت حقوقی کافی نیست و باید ایرادات فنی گزارش با دادههای علمی مستند شود:
عکسهای صحنه حادثه، فیلمهای دوربینهای مداربسته، الگوهای سوختگی (V-Pattern)، بار حرارتی حریق و اظهارات شاهدان با ادعاهای مطرحشده در گزارش کارشناس رسمی مقایسه شده و تناقضهای فیزیکی و ترمودینامیکی استخراج میشود.
بررسی میشود که آیا کارشناس رسمی طبق استاندارد NFPA 921 تمامی فرضیههای ممکن (نقص برق، واکنش شیمیایی، خودسوزی، سرایت از ملک مجاور یا مداخله خارجی) را آزمون کرده است یا بدون بررسی آزمایشگاهی به یک نتیجهگیری فرضی بسنده کرده است.
گزارش تخصصی و مستدل به همراه فهرست سوالات فنی هدفمند تهیه میشود تا وکیل پرونده بتواند در لایحه اعتراض به گزارش کارشناسی، دادگاه را به صدور قرار ارجاع به هیئت کارشناسی جدید یا اخذ گزارش تکمیلی متقاعد سازد.
.jpg)