صحنه آتشسوزی چگونه خوانده میشود؟
در پایان فقط خاکستر و دوده بر جای میماند — اما برای یک کارشناس کارکشته، این بقایا مانند یک کتاب گشوده است. یونس کیزماز با ۳۳ سال سابقه بررسی تخصصی صحنه جرم و آتشسوزی توضیح میدهد که چگونه میتوان نقطه آغاز حریق، تصادفی یا عمدی بودن آن و اثر پاکنشدنی ریختهشدن مواد روی زمین را خواند. در نیمه دوم مقاله: تدابیر نجاتبخشی که این یافتههای میدانی ضرورت انکارناپذیرشان را به اثبات رساندهاند.
خلاصه در ۳۰ ثانیه
- هر آتشسوزی یک کانون (نقطه آغاز) مشخص دارد. کارشناس ردِ گرما و گرادیان دوده را خلاف جهت گسترش آتش رو به عقب دنبال میکند تا نقطه شروع را بیابد — ناحیهای که همزمان شدیدترین تخریب و «تمیزترین» سوختگی بدون دوده را دارد، معمولاً همان نقطه آغاز است.
- «الگوی حنایی» (رد زنگزده ناشی از ریختن مواد شتابدهنده) که پس از پاکسازی آوار و شستوشوی کف نمایان میشود، مدرک قطعی و ابدیِ آتشافروزی عمدی با مایعات اشتعالپذیر است — این رد با هیچ شویندهای پاک نمیشود.
- در آتشسوزیهای برقی، کابل مسی با کارشناس سخن میگوید: ساچمهزدن مس (Arc Beading)، ذوب موضعی و تغییر رنگ به آلبالویی تیره نشاندهنده جریان بیش از حد و ایجاد قوس الکتریکی است؛ و مسی که در دست خرد میشود حاکی از داغشدن شدید حرارتی است. این شواهد در آزمایشگاه متالورژی با SEM و GC-MS به قطعیت میرسند.
- اگر در تابلوی توزیع، رله حفاظت از حریق ۳۰۰ میلیآمپر نصب نشده باشد (ماده ۱۸ آییننامه تأسیسات برقی داخلی)، تقصیر متوجه متصدی است. بیشتر ساختمانهای پیش از ۲۰۰۷ فاقد این رله هستند و رویه قضایی دیوان عالی کشور وجود یا عدم وجود این رله را ملاک تعیین تقصیر میداند.
- نشانههای آتشافروزی عمدی برای کلاهبرداری از بیمه کاملاً مشخص است: صدور بیمهنامهای با سقفی چند برابر ارزش واقعی ملک، خاموش کردن عمدی دوربینهای مداربسته در شب حادثه، وجود چند کانون آتش مستقل و همزمان، و پیدا شدن ادوات نامتعارفی نظیر ساعت کوکی دستساز در آوار.
- در نیمه دوم: این یافتههای کارشناسی ثابت میکنند که چرا بخشبندی حریق (کمپارتمان امن)، نمای نسوز استاندارد، اطفای حریق خودکار و آموزش پرسنل اصلاً قابل چشمپوشی و چانهزنی نیستند.
کارشناس با چه ترتیبی صحنه حادثه را بازخوانی میکند؟
بررسی علمی صحنه آتشسوزی رشتهای فوقتخصصی است؛ به دانش عمیق، تجارب میدانی انباشته و مهارت فنی وابسته است. پس از آنکه آتشنشانی آتش را مهار کرد و از محل خارج شد، کارشناس وارد صحنه میشود و همواره یک توالی گامبهگام و ثابت را طی میکند. هر مرحله، دامنه سوالات مرحله بعدی را محدود و متمرکز میسازد.
تعیین علت اشتعال + انتساب تقصیر
یافتههای میدانی در کنار دادههای آزمایشگاهی و متالورژی تجزیه و تحلیل میشوند تا نقطه دقیق آغاز، علت حریق و سهم تقصیر اشخاص یا نهادها به اثبات برسد. نتیجه نهایی در قالب یک گزارش رسمی نظریه کارشناسی (مطابق ماده ۲۹۳ قانون آیین دادرسی مدنی ترکیه - HMK) تدوین میگردد؛ دادسرا و دادگاه بر پایه همین شواهد فنی رأی صادر میکنند.
«الگوی حنایی» (رد شتابدهنده مایع): ردی که هرگز پاک نمیشود
در نقطهای که آتش آغاز شده و شدیدترین اشتعال را دارد، میزان اکسیژن محیط در حدود ۲۰ تا ۲۱ درصد (در حد نرمال هوا) است. این وفور اکسیژن سبب میشود مواد و لوازم موجود در کانون اولیه تقریباً بهطور کامل بسوزند و تبدیل به خاکستر شوند؛ به گونهای که ناحیهای بهاصطلاح «پاک» و عاری از کربن و دوده (Clean Burn) بر جای میماند. اما با دور شدن شعله از کانون، اکسیژن کاسته شده و رسوب دودهای غلیظ و مخملی روی دیوارها، سقف و اشیا آغاز میشود. کارشناس این شیب و گرادیان سوختگی را میخواند: جایی که همزمان عمیقترین تخریب حرارتی و پاکترین سطح بدون دوده را دارد، دقیقاً کانون حریق است.
در مواردی که حریق با نیت عمدی ایجاد شده باشد، مرتکب معمولاً مایع شتابدهندهای نظیر تینر، حلالهای صنعتی، بنزین یا بنزول را از گالن روی کف میریزد و خطی ممتد از کانون حریق تا درب خروج تشکیل میدهد؛ سپس هنگام خروج، انتهای این مسیر را آتش میزند و شعله مانند فتیله باروت در امتداد ردِ مایع به سرعت به سمت کانون حرکت میکند.
پس از آواربرداری و شستوشوی کامل کف (چه از جنس چوب و پارکت باشد، چه سرامیک و چه بتن مسلح)، آن ردِ مایع، یک لکه اکسیداسیون زنگزدهی دائمی بر کف به یادگار میگذارد — در اصطلاح کارشناسان بررسی حریق به آن «الگوی حنایی» (kına paterni / رد ریختن مایع شتابدهنده) میگویند. شدت حرارت، مدتزمان یا بار حریق هر اندازه که باشد، این لکه زنگمانند در بافت کف رسوخ کرده و ماندگار میشود؛ با هیچ شوینده صنعتی پاک نمیشود و کارشناس با دیدن آن با قطعیت اعلام میکند: «این محل عمداً به آتش کشیده شده است.»
“شدت آتش هر چقدر هم ویرانگر بوده باشد و حتی اگر زمین را با قویترین شویندهها بسابید، آن رد زنگزده پاکشدنی نیست. در چنین وضعیتی با اطمینان اعلام میکنیم: این مکان عمداً به آتش کشیده شده است.”
- حریق بهصورت کاملاً عمدی و از طریق ریختن مایع شتابدهنده از کانون تا درب خروجی شعلهور شده است.
- حادثه تحت عنوان «حریق مشکوک به عمد» به مراجع قضایی گزارش میشود؛ شناسایی هویت دقیق مرتکب بر عهده دادسرا و پلیس آگاهی است.
- اصطلاحاتی چون الگوی حنایی، رد ریزش شتابدهنده یا نوار زنگزده سرتاسری، همگی گویای یک یافته فیزیکی واحد و قطعی هستند.
ردپای آتشافروزی عمدی و کلاهبرداری از بیمه
آتشسوزیهای طبیعی، تصادفی و برقی معمولاً به صورت تدریجی، مرحلهبهمرحله و از یک نقطه منفرد گسترش مییابند. اما آتشافروزی عمدی امضای فیزیکی متفاوتی بر جای میگذارد. برخی از مالکان کسبوکار که با بحرانهای شدید مالی مواجه میشوند، مجموعه خود را بسیار بالاتر از ارزش واقعی بیمه میکنند و سپس شخصاً یا توسط اجیرکردن افراد دیگر آن را به آتش میکشند — پدیدهای که به «آتشافروزی برای دریافت خسارت بیمه» معروف است. شناسایی نشانههای این عمل معمولاً برای کارشناس باتجربه دشوار نیست.
بیمهنامه با مبالغ اغراقآمیز + قطع سیستمهای نظارتی
ملک یا کارخانه با تعهداتی بسیار فراتر از ارزش واقعی — در برخی موارد ۳ تا ۵ برابر و در پروندههایی تا ۱۰ برابر ارزش داراییها — بیمه میشود. در شب وقوع حریق، سیستم ضبط دوربینهای مداربسته خاموش یا از برق کشیده شده و به نگهبان شیفت شب مرخصی ناگهانی داده میشود.
- تعهدات بیمهای بسیار نامتناسب با ارزش واقعی ملک
- خاموش بودن دوربینها در شب حادثه
- مرخصی مشکوک نگهبان در همان شب
چندین کانون مستقل و غیرمرتبط با یکدیگر
حریق تصادفی منحصراً از یک نقطه منفرد آغاز میشود. یافتن همزمان چند کانون حریق مستقل در بخشهای مختلف یک مجموعه — بدون اینکه هیچ ارتباط حرارتی یا شعلهای میان آنها وجود داشته باشد — به تنهایی دلیلی قاطع بر عمدی بودن حریق است.
- کانونهای اشتعال جداگانه
- نبود هیچ پیوند حرارتی یا پل گسترش میان کانونها
- کشف آثار جداگانه مواد شتابدهنده در هر نقطه
تعبیه سازوکارهای تأخیر زمانی (تایمرهای دستساز)
مرتکبان برای فرار از صحنه و ساختن دستاویزی برای عدم حضور، سازوکارهای تأخیری میسازند: نخی که به کلید کوک یک ساعت کوکی مکانیکی متصل شده، با چرخش تدریجی پیچ کوکِ ساعت، یک شمع قطور تزئینی را به سمت کیسه نایلونی پر از بنزین نزدیک میکند. حدود نیم ساعت بعد کیسه ذوب شده، بنزین به زمین ریخته و حریق ناگهانی آغاز میشود.
- کشف قطعات مکانیکی ساعت کوکی که جایش در آوار نیست
- بقایای ذوبشده شمعهای قطور تزئینی
- رد مایعات شتابدهنده و الگوی حنایی روی کف
مجموعه صنعتی که همزمان از چهار نقطه به آتش کشیده شد
در پی اعلام حریق گسترده در یک واحد صنعتی واقع در جاده سیواس–ارزنجان، دادگاه هیئتی چهارنفره متشکل از تیم بررسی صحنه ژاندارمری، یک استاد دانشگاه و یونس کیزماز را مأمور رسیدگی کرد. سقف و سازه فروریخته و برف سنگین آوارها را فرا گرفته بود. وقتی کف سوله بهطور سرتاسری از آوار پاکسازی و شسته شد، مشخص گردید که مجموعه همزمان از چهار نقطه کاملاً مجزا به آتش کشیده شده است. تحقیقات تکمیلی نشان داد شرکت مزبور بیمهنامهای با ده برابر ارزش واقعی خود تهیه کرده، در شب حادثه دوربینهای امنیتی را خاموش نموده و به نگهبان دستور ترک پست داده بود.
هیئت کارشناسی وظیفه متهمکردن افراد را ندارد؛ تعیین مسئولیت کیفری در صلاحیت مرجع قضایی است. اما کلیه شواهد فیزیکی و دادههای فنی با ضریب قطعیت بالا نشان داد که مجموعه از درون و توسط خود عوامل آن به آتش کشیده شده است. شرکت بیمه با استناد به یافتههای صریح این گزارش فنی، از پرداخت هرگونه خسارت خودداری کرد.
کابل مسی چه رازهایی را فاش میکند؟
بر اساس آمارهای آتشنشانی کلانشهرها (نظیر استانبول)، نقصهای الکتریکی عامل حدود ۲۵ تا ۲۶ درصد از کل آتشسوزیها هستند. در این پروندهها، کارشناس ابتدا کانون اولیه را ایزوله میکند و سپس مسیر سیمکشی را رو به عقب تا تابلوی توزیع بازرسی مینماید. تغییرات فیزیکی و متالورژیکی در سیمهای فاز، نول و اتصال به زمین (ارت) مشخص میکنند که آیا آتش از درون مدار الکتریکی آغاز شده یا کابلها صرفاً قربانی آتشی شدهاند که از منبع دیگری سرایت کرده است.
ساچمهزدن مس ناشی از قوس الکتریکی (Arc Beading) و جوشخوردگی موضعی
به هم چسبیدن رشتهها، ذوب و جوشخوردگی موضعی (Fusion)، ایجاد گویچههای کروی ریز مانند نخود روی مس (Arc Beads)، و ایجاد رنگ آلبالویی تیره (زرشکی ناشی از اکسیداسیون)، همگی حاکی از کشیده شدن جریان بیش از حد و ایجاد قوس الکتریکی است. برای مثال، اگر روغن بلبرینگ یک الکتروموتور تمام شده و روتور گیرپاژ کند، آمپراژ بسیار بالایی از کابل کشیده میشود؛ هادی داغ شده، عایق پلیمری ذوب میشود و با رسیدن به دمای اشتعال خود، آتش میگیرد.
مس شکننده و ترد که در دست پودر میشود
هادیهای مسی تکرشته مفتولی (نظیر سیمهای ۴ میلیمتر مربع NYA) در صورت عبور جریان بسیار بالا به هم جوش نمیخورند، اما به دلیل حرارت شدید و مداوم ساختار کریستالی خود را از دست داده و حالت بسیار ترد و شکنندهای پیدا میکنند؛ به طوری که با لمس ساده دست خرد میشوند. این تغییر وضعیت متالورژیکی اثبات میکند که سیم دچار اضافهبار شدید حرارتی شده و اغلب حتی پیش از ارسال به آزمایشگاه این موضوع را قطعی میکند.
سرایت شعله از بیرون (کابل به عنوان معلول، نه علت حریق)
چنانچه سیمهای مسی خاصیت انعطافپذیری و چکشخواری خود را حفظ کرده باشند و مسیر سیمکشی از بیرون محوطه حریق بیاید، حریق به احتمال قوی ناشی از اشتعال مواد پیرامونی بوده که به سمت کابلها سرایت کرده و عایقهای آنها را سوزانده است. در این حالت، آسیب به کابل معلول حریق است، نه علت آن.
نمونههای کابل آسیبدیده به آزمایشگاههای تخصصی دانشگاه فنی ییلدیز و دانشگاه فنی استانبول ارسال میشوند. در زیر میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)، آرایش کریستالی و اتمی مس با قطعیت ۱۰۰ درصد اثبات میکند که آیا اتصال کوتاه اولیه علت اصلی شروع آتش بوده (Primary Arcing) یا اتصال کوتاه ثانویه بر اثر حرارت شعلههای بیرونی روی داده است. همزمان، نمونههای رسوبات، خاکستر و آبهای حاصل از اطفای حریق با دستگاههای کروماتوگرافی گازی-طیفسنجی جرمی (GC-MS) و HPLC آنالیز میشوند تا آثار ذرهای شتابدهندهها (بنزین، تینر، حلالها) یا کندکنندهها (مانند پارافین) آشکار گردد.
دو رله حیاتی در تابلوی برق — این دو قطعه یکی نیستند
رله حفاظت از حریق (نشت جریان ۳۰۰ میلیآمپر)
۳۰۰ میلیآمپراین رله برای پایش خطاهای ناشی از تخریب عایقبندی و نشت جریان به زمین در تابلوی اصلی طراحی شده است و مدار را در حدود ۰٫۳ ثانیه قطع میکند تا مانع از اشتعال تجهیزات بر اثر جرقه و نشت جریان گردد. معمولاً بعد از کنتور اصلی نصب میشود. بر اساس ماده ۱۸ آییننامه تأسیسات برقی داخلی ترکیه نصب آن الزامی است، اما در بسیاری از ساختمانهای ساختهشده قبل از ۲۰۰۷ وجود ندارد. دیوان عالی کشور در پروندههای حریق، ابتدا وجود یا عدم وجود این رله را ملاک تعیین تقصیر قرار میدهد.
رله حفاظت جان (نشت جریان ۳۰ میلیآمپر)
۳۰ میلیآمپردر تابلوهای فرعی نصب میشود و یک تجهیز نجات جان انسان است: اگر در لوازم خانگی یا ماشینآلات جریان نشتی رخ دهد، به محض تماس دست انسان با بدنه فلزی، جریان را در ۰٫۳ ثانیه قطع میکند تا مانع از ایست قلبی و مرگ بر اثر برقگرفتگی شود. با این حال، این رله قادر به پایش بارهای آتشسوزی در ورودی اصلی نیست و به هیچ وجه جایگزین رله حفاظت از حریق ۳۰۰ میلیآمپر نمیشود.
در صورت عدم نصب هر دو رله، مسئولیت قانونی و مدنی متوجه مدیر یا بهرهبردار ساختمان و همچنین شرکت توزیع برق است که موظف به نظارت بر نصب آنها بودهاند.
شواهد چه میگویند: کدام تدابیر مهندسی جان و مال را نجات میدهند
نقطه مشترک بیش از ۹٬۰۰۰ پرونده آتشسوزی و انفجار یک چیز است: یک اهمالکاری به ظاهر ناچیز یا صرفهجویی بیجا که ثروت ملی و جانهای بیگناه را نابود کرده است. تدابیر زیر به هیچ وجه جنبه تشریفاتی ندارند — تکتک این موارد مواردی هستند که جای خالیشان در صحنههای دلخراش بالا مستند شده است.
اقدامات پیش از آتشسوزی، نه پس از خاکستر شدن
صاحبان صنایع و کسبوکار متأسفانه حاصل ۳۰ سال تلاش شبانهروزی خود را ظرف ۳۰ دقیقه از دست میدهند. برای واحدهای صنعتی، انبارها، مجتمعهای تجاری بزرگ و کارگاهها، انجام یک ممیزی تخصصی پیش از حریق و سپس استمرار خدمات مشاوره دورهای، حکم مرگ و زندگی را دارد.
گزارش ممیزی ایمنی پیش از حریق + بازرسیهای منظم ماهانه
در چارچوب آییننامه حفاظت ساختمانها در برابر آتش، باید از یک شرکت مشاوره مهندسی حریق، گزارش ارزیابی ایمنی دریافت نمود، تمامی نواقص را مرتفع کرد و با بازرسیهای حداقل ماهانه، سطح آمادگی را پایدار نگه داشت.
پلههای خروج اضطراری و زونبندی ایمن (کمپارتمان حریق)
پله فراری که با موکت پوشانده شده، درب آن قفل است یا برای دپوی کالا به کار رفته، به معنای قتل مستقیم افراد در زمان حادثه است. کمپارتمان نیز فضایی مهندسیشده است که تا ۱ الی ۱٫۵ ساعت در برابر آتش مستقیم و نفوذ دود مقاوم بوده و دارای فشار مثبت هوای پاک است؛ وجود این فضا در بیمارستانها، هتلها و معادن — جایی که همه افراد از توانایی جسمی کامل برای فرار سریع برخوردار نیستند — الزامی است.
نمای خارجی و پوششهای داخلیِ کاملاً نسوز
پانلهای EPS و فومهای پلییورتان که در تالارها، سالنهای سینما و نمای ساختمانها به کار میروند، در مواجهه با آتش تجزیه شده، ذوب میشوند و با قطرات شعلهور چکه میکنند؛ آنها فضا را از گازهای فوقالعاده کشنده پر کرده و مسیر فرار را مسدود میسازند. مقررات ساختمانی استفاده از عایقهای کاملاً نسوز نظیر پشم سنگ یا پشم شیشه را الزامی میکند؛ گرچه تفاوت قیمت وجود دارد، اما جان انسان با پول قابل معامله نیست.
سامانههای استاندارد و خودکار اطفای حریق
تعبیه سیستمهای اتوماتیک اطفای گازی (نظیر FM-200) در هودهای پخت صنعتی؛ نصب شبکه اسپرینکلر در سولهها و انبارهای ۲۰۰۰ متر مربع به بالا (در واحدهای تولید رنگ، مواد شیمیایی و اشتعالپذیر سقف متراژ وجود ندارد و اسپرینکلر و فوم الزامی است). همچنین نصب سیستمهای اتوماتیک خاموشکننده میکرو در داخل تابلوهای اصلی و فرعی برق برای مهار جرقه در همان ثانیههای نخستین پیش از سرایت به محیط. کپسولهای CO₂ به دلیل خطرات زیستمحیطی و ریسک خفگی در فضاهای بسته در اتحادیه اروپا مشمول محدودیتهای سختگیرانهاند.
شستوشوی دورهای و چربیزدایی دودکشها و هودها
در رستورانها، فستفودها و آشپزخانههای صنعتی، روغنهای تبخیرشده روی دیواره هود و کانال دودکش انباشته میشوند. این لایه روغنی هنگام شعلهور شدن مانند یک لوله مشعل آتشین عمل کرده و حریق را به طبقات فوقانی میکشاند. دودکشها باید بر اساس زمانبندی آییننامه توسط شرکتهای دارای صلاحیت چربیزدایی شوند.
آموزش پرسنل و استقرار یگانهای آتشنشانی محلی
در آتشسوزی هتل کارتالکایا، خودروهای آتشنشانی به دلیل شرایط کوهستانی ۵۵ دقیقه طول کشید تا به محل برسند؛ در حالی که اگر ایستگاهی کوچک در سایت هتلها مستقر بود آتش بلافاصله مهار میشد. مجموعههای صنعتی بزرگ و هتلهای دور از شهر باید یگانهای مستقل فصلی مستقر کنند و به پرسنل آموزشهای سهمرحلهای (پیش، حین و پس از وقوع حریق) ارائه دهند.
این شعله نیست که جان را میگیرد، دود است
در آتشسوزی فضاهای بسته، زبانههای شعله به شدت اکسیژن محیط را به درون خود میکشند. اکسیژنی که در ابتدا ۲۱ درصد است، به سرعت کاهش مییابد. حتی اگر ۷۰ متر از آتش فاصله داشته باشید یا در طبقهای دیگر باشید، دود غلیظ با سرعتی باورنکردنی حرکت میکند. با انباشت دود، اکسیژن افت میکند و از حد معینی که بگذرد، فرد در همان نقطهای که قرار دارد بیهوش شده و بر زمین میافتد.
/// همزمان، گازهای فوقالعاده سمی مونوکسید کربن (CO)، سیانید هیدروژن (HCN) و گاز اسید کلریدریک (ناشی از سوختن پلیمرهای پلاستیکی) در فضا متراکم میشوند که سرعت مسمومیت و مرگآوری آنها به مراتب بیشتر از دیاکسید کربن است.
۳ دقیقه طلایی نخست: چه رفتاری باید داشت؟
- به هیچ وجه برای برداشتن تلفن همراه، کیف پول یا لوازم شخصی به محل حریق برنگردید — متأسفانه درصد بالایی از فوتیها دقیقاً به همین علت رخ داده است.
- حرارت و گازهای سمی ابتدا در زیر سقف متراکم میشوند و آرامآرام به سمت پایین فرود میآیند؛ نزدیک سطح زمین تا چند دقیقه هوای خنکتر و اکسیژن پاکتری وجود دارد.
- به هیچ عنوان به صورت ایستاده ندوید؛ به حالت پامرغی، خمیده یا سینهخیز و کاملاً در زیر لایه دود به سمت خروجی حرکت کنید.
- اگر راه فرار مسدود شد: دربها و پنجرهها را ببندید تا اکسیژن به آتش نرسد، فیوز اصلی برق را قطع کنید؛ در ساختمانهای چندطبقه موقعیت اتاق خود را به آتشنشانی اطلاع دهید، درز زیر در را با پارچه خیس بپوشانید و کنار پنجره منتظر امداد بمانید.
“صاحبان صنایع و بازرگانان متأسفانه حاصل ۳۰ سال زحمت و سرمایهگذاری خود را در مدت ۳۰ دقیقه در آتش از دست میدهند. ما در صحنهها شاهد این حوادث دردناک هستیم. پای سرمایه ملی در میان است — نگذاریم با سهلانگاری از دست برود.”
پرسشهای متداول
کانون (نقطه دقیق آغاز) آتشسوزی چگونه کشف میشود؟+
«الگوی حنایی» چیست و چرا با هیچ شویندهای پاک نمیشود؟+
آتشسوزی ناشی از اتصال برق چگونه از آتشافروزی عمدی تفکیک میشود؟+
تفاوت رله حفاظت از حریق ۳۰۰ میلیآمپر با رله محافظ جان ۳۰ میلیآمپر چیست؟+
آتشافروزی عمدی با انگیزه دریافت خسارت بیمه چگونه اثبات میشود؟+
اگر مهار آتش در لحظات اولیه میسر نشد، چه اقداماتی باید انجام دهیم؟+
بخشبندی حریق (کمپارتمان امن) چیست و چه ضرورتی دارد؟+
چه زمانی به خدمات کارشناسی تخصصی آتشسوزی نیاز دارید؟
چنانچه هر یک از شرایط زیر در مورد پرونده شما صدق میکند، پیش از ورود به مذاکرات بیمهای یا فرآیندهای دادگاهی، حتماً گزارش مستقل بررسی صحنه و سهم تقصیر را تهیه فرمایید.
یونس کیزماز
بیش از ۴۰ سال سابقه در حوزه دفاع غیرنظامی، امداد و نجات و فرماندهی آتشنشانی از سال ۱۹۸۰؛ کارشناس رسمی دادگستری از سال ۱۹۹۲. بررسی تخصصی و صدور گزارش کارشناسی در بیش از ۹٬۰۰۰ پرونده حریق و انفجار. مدرس دورههای بررسی صحنه جرم، تروریسم و دینامیک انفجار در دانشگاه ماناس بیشکک و آموزشگاه عالی پلیس استانبول؛ مدرس سمینارهای «فنون پیشرفته بررسی صحنه آتشسوزی» برای سازمانهای آتشنشانی کلانشهرها.