.jpg)
Geniş Kapsamlı Tanımı ve Analiz Süreçleri
Yangın Kriminali (Yangın İncelemesi ve Olay Yeri Analizi); meydana gelen bir yangının ardından, yangın mahallindeki fiziksel kanıtları, yanma şablonlarını, duman ve kurum izlerini bilimsel metotlarla inceleyen multi-disipliner (çok disiplinli) bir uzmanlık ve bilim dalıdır. Sadece bir yangının 'ne zaman' söndürüldüğüyle değil, 'nasıl, nerede ve neden' başladığıyla ilgilenir. Bir yangın kriminali uzmanı; modern bilimin sunduğu kimya, fizik, malzeme bilimi ve mühendislik prensiplerini bir araya getirerek, küller ve enkaz altındaki görünmez ipuçlarını deşifre eder.
Yangın Kriminalinin Temel Odak Noktaları ve Metotları
Bir yangın incelemesi esnasında laboratuvar ve saha çalışmalarında şu kritik unsurlar analiz edilir:
Yangının ilk alev aldığı tam lokasyonu bulmak, nedenini çözmenin ilk şartıdır. Uzmanlar, ısı ve alevin yayılım yönünü geriye doğru takip ederek merkez noktayı izole eder.
Yangınlar doğası gereği yukarı ve dışarı doğru (koni şeklinde) yayılma eğilimindedir. Duvarlarda veya dikey yüzeylerde oluşan 'V' şeklindeki yanma ve kurum izleri, o V harfinin tabanında yangını başlatan bir ısı kaynağı ya da hızlandırıcı olduğuna dair en güçlü fiziksel kanıttır.
Dumanın yoğunluğu, rengi ve yüzeylerde bıraktığı kalıntılar, hangi malzemelerin (plastik, ahşap, kimyasal) hangi sırayla ve ne kadar yüksek bir ısıda yandığını fısıldar.
Kaza mı, Sabotaj mı? (Kundaklama Ayrımı)
Yangın kriminalinin en hayati misyonu, olayın arkasındaki gerçeği ortaya çıkarmaktır. İncelemeler neticesinde yangınlar genellikle iki ana kategoriye ayrılır:
Elektrik arkları (kısa devre), aşırı ısınan cihazlar, gaz kaçakları, bacalardaki yapısal kusurlar veya yıldırım düşmesi gibi insan kasıtı barındırmayan durumlar.
Sigorta dolandırıcılığı, delil karartma veya zarar verme amacıyla bilerek çıkarılan yangınlar. Yangın kriminali, bu noktada devreye girerek sıvı hızlandırıcı (akaryakıt) kalıntılarını gaz kromatografisi (GC-MS) gibi laboratuvar cihazlarıyla tespit eder, birden fazla bağımsız başlangıç noktası bulursa kundaklamayı tesciller.
Neden Multi-Disipliner Bir Bilimdir?
Yangın yeri, delillerin ısı ve su (söndürme çalışmaları) nedeniyle en çok tahrif olduğu, en kaotik olay yeridir. Bu nedenle süreç; sıvı analizleri için kimyayı, eriyen metallerin sıcaklığını ölçmek için malzeme bilimini, elektrik tesisatlarını incelemek için elektrik mühendisliğini ve alevlerin hava akımıyla nasıl hareket ettiğini hesaplamak için akışkanlar mekaniğini (fiziği) harmanlamak zorundadır.